Масталгия: себептері, белгілері және емі
Сүт бездеріндегі ауырсыну қалыпты жағдай емес!
Сүт бездеріндегі ауырсыну немесе жайсыздық — дәрігерге жиі жүгінудің себептерінің бірі. Масталгия қалыпты гормоналдық реакцияның бір бөлігі болуы мүмкін, сондай-ақ нақтылауды қажет ететін патологиялық жағдайдың белгісі де болуы ықтимал. Жағымсыз сезімдерді азайту үшін әйелдер көбіне өмір салтын өзгертуге, дұрыс іш киім таңдауға немесе жалпы қолдау шараларын қолдануға тырысады, мысалы әйел ағзасын қолдауға арналған күтім кешендерін енгізу. Алайда басты міндет өзгермейді: ауырсынудың табиғатын түсіну және оның физиологиялық құбылыс па, әлде тексеруді қажет ететін жағдай ма екенін анықтау.
Масталгия деген не?
Масталгия — сүт безіндегі ауырсыну немесе жоғары сезімталдық. Бұл термин диагнозды емес, белгіні білдіреді. Жайсыздық табиғи физиологиялық процестердің көрінісі ретінде, немесе бақылау мен тексеруді қажет ететін өзгерістер кезінде пайда болуы мүмкін.
Сүт бездерінің масталгиясы: жағдайдың ерекшеліктері
Масталгия әртүрлі түрде көрінуі мүмкін: жеңіл жайсыздықтан, күнделікті өмірге кедергі келтіретін айқын ауырсынуға дейін. Көптеген әйелдерде циклдік масталгия үнемі қайталанып отырады, бірақ оның сипатын дұрыс түсіну және дәрігерлік бағалауды қажет ететін белгілерден ажырата білу маңызды.
Егер масталгия мазаласа, оны тудыратын себептер әртүрлі болуы мүмкін:
- Гормоналдық өзгерістер (жыныстық жетілу, овуляция, етеккір алдындағы кезең, перименопауза);
- Тар немесе дұрыс таңдалмаған бюстгальтер;
- Сүт безінің жарақаттары немесе операциядан кейінгі жағдайлар;
- Сүт безі аурулары: мастит, мастопатия, кисталар, сирек — ісіктер;
- Гормоналдық препараттарды қабылдау;
- Остеохондроз, қабырғааралық невралгия, шағылысқан ауырсыну көзі ретінде;
- Стресс және функционалдық факторлар;
- Жүктілік және лактация.
Масталгияның белгілері
Жайсыздық етеккір циклімен байланысты болуы да, болмауы да мүмкін, бұл дәрігерге ауырсынудың себебін ажыратып, әр нақты жағдайда масталгияның табиғатын түсінуге көмектеседі.
Циклдік және циклге байланыссыз ауырсыну
Циклдік масталгия 🔄 алдын ала болжамды: әдетте бірдей күндері пайда болады; көбіне етеккірге 3–7 күн қалғанда, кейде овуляция кезеңінен басталуы мүмкін. Ауырсыну әдетте екі жақты, жайылған сипатта болады және жаңа цикл басталғанда біртіндеп азаяды.
Циклге байланыссыз масталгия 🚫 цикл фазаларымен байланысты емес, бір аймақта шоғырлануы мүмкін; ұзаққа созылуы ықтимал. Мұндай ауырсыну түрі мұқият бағалауды және басқа себептерді, соның ішінде тірек-қимыл аппараты ауруларын, жоққа шығаруды талап етеді.
Ауырсынудың орналасуы мен сипаты
Әйелдер ауырсынуды керіп, тартып тұрғандай, шаншитын немесе күйіп-жанып тұрғандай деп сипаттайды. Әдетте: циклдік ауырсыну бүкіл без бойымен сезіледі, ал жергілікті, нақты бір нүктедегі ауырсыну — мүмкіндігінше тез тексерілуді қажет ететін белгі. Маңыздысы өзгерістердің динамикасын бақылау: ауырсыну қанша уақытқа созылады, циклмен байланысты ма, қосымша белгілермен қатар жүре ме.
Сүт бездеріндегі ауырсыну кезіндегі диагностика
Масталгияның себебін анықтау үшін дәрігер ауырсынудың сипатын, ықтимал қоздырғыш факторларды бағалайды. Тексерудің негізгі мақсаты — патологиялық өзгерістердің жоқтығына көз жеткізу, әсіресе егер ауырсыну алғаш рет пайда болса немесе оның сипаты өзгерсе.
Қарау және аспаптық зерттеу әдістері
Дәрігер сүт бездерінің терісінің жағдайын, пішіні мен симметриялығын, емізіктердің күйін, жергілікті өзгерістердің болуын бағалап клиникалық тексеруден өткізеді.
Аспаптық диагностикаға мыналар кіреді:
- сүт бездерінің УДЗ-сі (көбіне 40 жасқа дейінгі әйелдерде);
- маммография (әдетте 40 жастан кейін немесе көрсеткіштер бойынша);
- қажет болған жағдайда қосымша зерттеулер.
Бұл әдістер функционалдық ауырсынуды бақылауды немесе емдеуді қажет ететін жағдайлардан ажыратуға көмектеседі.
Қай кезде дәрігерге қаралу қажет?
Маманға жүгіну ұсынылады, егер:
- ауырсыну алғаш рет пайда болып, әдеттегі циклдік ауырсынуға ұқсамаса;
- ауырсыну белгілі бір аймақта шоғырланып, бірнеше цикл қатарынан сақталса;
- тығыздалу немесе теріде өзгеріс байқалса;
- емізіктен бөлінділер пайда болса;
- ауырсыну етеккір басталғаннан кейін де басылмаса;
- сүт безі ауруларына қатысты қауіп факторлары болса.
Тіпті белгілер зиянсыз көрінсе де, дәрігер кеңесі патологияны жоққа шығаруға немесе оны ерте кезеңде анықтап, дер кезінде әрекет етуге мүмкіндік береді.
Ауырсыну - бұл сүт безінің бізге жіберетін көмек сұрауы!
Көптеген әйелдер ұзақ уақыт бойы көмекке жүгінбейді. Масталгияның алғашқы көріністері кезінде маман гинеколог немесе маммологпен кеңесу керек.
Егер сүт безі:
Масталгия: емдеу
Медициналық тәсіл масталгияны туындатқан себепке байланысты, көп жағдайда масталгияның белгілері мен емі тұрақты маман бақылауын қажет етпейді: циклдік масталгия агрессивті терапияны талап етпейді және жұмсақ әдістермен түзетіледі.
Емдеу әдетте сезімді күшейтуі мүмкін факторларды бағалаудан басталады: іш киімнің түрі, физикалық жүктеме деңгейі, күйзеліс, цикл ерекшеліктері.
Жеңіл және орташа циклдік жайсыздық ауыр ауруды білдірмейтінін және жиі өздігінен өтетінін түсіну маңызды. Алайда ауыр немесе ұзаққа созылатын ауырсыну кезінде ем жеке таңдалады.
Дәрілік емдеу әдістері
Препараттар айқын жайсыздық кезінде немесе емдеуді қажет ететін себеп анықталса тағайындалады. Терапия мыналарды қамтуы мүмкін:
- дәрігер тағайындаған қысқа мерзімді ҚҚСП курстары;
- қабынуға қарсы әсері бар жергілікті құралдар;
- егер ауырсыну гормоналды препараттарды қабылдаумен байланысты болса, дәрілік терапияны түзету;
- тиімділігі дәлелденген фитопрепараттар;
- қатар жүретін ауруларды емдеу (мастит, невралгия, остеохондроз және т.б.).
Гормоналды терапия әдетте қолданылмайды және тек нақты көрсеткіштер болғанда ғана тағайындалады.
Өмір салтын түзету
Көп жағдайда масталгияны емдеу дәрі-дәрмексіз түзетумен шектеледі. Қолайлы, жақсы тірейтін бюстгальтерді таңдау сүт безі тіндеріне түсетін механикалық жүктемені азайтып, қозғалыс кезіндегі ауырсынуды төмендетеді. Күйзелісті азайту және тұрақты физикалық белсенділік гормоналдық реакцияны және ауырсынуды қабылдауды тұрақтандыруға көмектеседі. Етеккір циклін күнделікке жазып отыру пайдалы: бұл белгілердің заңдылықтарын түсінуге және дәрігерге жағдайды бағалауды жеңілдетуге көмектеседі. Маңыздысы, гормоналды препараттарды өз бетінше қабылдамау және жаңа немесе әдеттен тыс белгілер пайда болса, уақытылы дәрігерге қаралу.
*БОК - Біріктірілген оральды контрацептивтер
**СБО — сүт безі обыры
Қолданылған әдебиет тізімі: