Сүт безі өзектерінің кеңеюі: себептері, белгілері және тексеру
Мазмұны:
TL;DR
- Егер УДЗ кезінде сүт бездерінің өзектері кеңейген болса — бұл жеке диагноз емес, зерттеу кезінде анықталған өзгерістің сипаттамасы.
- Себептердің қатарында жүктілік және лактация, жасқа байланысты эктазия, секреттің ағуының бұзылуы, қабыну және өзекішілік түзілістер бар.
- Тек диаметрі ғана маңызды емес: дәрігер өзектің қабырғалары мен ішіндегі заттарды, өзгерістердің симметриялылығын және ішінде түзілістің бар-жоғын бағалайды.
- Бір жақты жергілікті өзгерістер, өзекішілік түйін және өздігінен пайда болатын бір жақты бөлінділер, әсіресе серозды немесе қанды бөлінділер мұқият бағалауды қажет етеді.
Сүт безінің кеңейген өзектері дегеніміз не?
Сүт өзектері — сүт безінің безді тінін емізікпен байланыстыратын тармақталған өзектер. Сүт безі өзектерінің дилатациясы олардың біреуінің немесе бірнешеуінің кеңейгенін білдіреді.
Себебін бір ғана өлшем бойынша анықтау мүмкін емес. Мысалы, сұйық құрамымен біркелкі кеңейген өзек ішіндегі тығыз компоненті бар жергілікті өзгерген өзекке қарағанда басқаша бағаланады.
Сүт безінің өзектері неліктен кеңейеді: сүт өзектерінің кеңею себептері
Жүктілік және бала емізу кезінде өзектер сүтке толады, жақсы көрінеді, сол себепті кеңейген болып көрінуі мүмкін. Лактация кезеңінен тыс уақытта басқа себептерді іздеу қажет.
Жасқа байланысты өзгерістер және өзектердің эктазиясы
Эктазия — негізінен емізік пен ареола астындағы ірі өзектердің қатерсіз кеңеюі. Ол көбінесе менопаузаға жақын кезеңде және одан кейін де кездеседі. Жас ұлғайған сайын өзектер қысқарып, кеңейеді, олардың қабырғалары тығыздала түседі, ал ішінде кейде қою секрет жиналады.
Эктазия көбінесе ешқандай белгі бермейді. Емізік айналасында сезімталдық, ареола астында тығыздалу, қою жасылдау, ақ немесе қара түсті бөлінділер, кейде емізіктің ішке қарай тартылуы болуы мүмкін.
Сүт безі өзегінің бітелуі және қабынуы
Лактация кезінде өзектің айналасындағы тіндер ісініп, қабынуы мүмкін. Соның салдарынан оның саңылауы тарылады, сүт нашар өтеді, ал тарылған жерден жоғары аймақта қысым артады. Мұндай аймақты қатты уқалау тіндерді қосымша жарақаттап, сүт өзегінің қабынуын күшейтуі мүмкін.
Емізу кезеңінен тыс уақытта өзекте қою секрет, қабыну құрамдастары немесе жасушалық детрит жиналса, өзек кеңеюі мүмкін. Перидуктальды мастит кезінде өзек айналасындағы тіндер қабынады, сондықтан ареола маңында ауырсыну, қызару және абсцесс болуы мүмкін. Темекі шегу мұндай өзгерістердің маңызды қауіп факторы болып саналады.
Ұқсас механизм өзекішілік түзіліс, мысалы папиллома кезінде пайда болады. Ол өзек саңылауын ішінара жауып, соның салдарынан өзекте секрет немесе қанның іркілуіне әкелуі мүмкін.
Өзектердің кеңеюімен қандай белгілер қатар жүруі мүмкін?
Көптеген әйелдерде ешқандай шағым болмайды — өзгеріс УДЗ кезінде кездейсоқ анықталады.
Егер белгілер пайда болса, олар мыналар болуы мүмкін:
- Емізіктен бөлінетін бөлінділер;
- ареола маңындағы ауырсыну немесе тығыздалу;
- қызару және ісіну;
- емізіктің жаңадан ішке қарай тартылуы;
- инфекция кезінде — ауырсынудың күшеюі, жергілікті температураның жоғарылауы және қызба.
Бір өзектен өздігінен бөлінетін бір жақты бөлінділер, әсіресе серозды немесе қанды, тексеруді қажет етеді. Бірнеше өзектен екі жақты, емізікті басқанда бөлінетін бөлінділердің физиологиялық сипатта болу ықтималдығы жоғары.
Сүт безінің маңындағы кез келген ауырсыну өзектермен байланысты емес. Бұлшықеттерден немесе кеуде қабырғасынан таралатын ауырсыну сүт безіндегі ауырсыну ретінде сезілуі мүмкін, ал терідегі беткей ауырсынатын элемент фолликулит немесе гидраденит болып шығуы мүмкін.
Сүт безінің кеңейген өзектері қауіпті ме?
Қатерсіз эктазия ісік алды жағдай болып саналмайды және өз бетімен сүт безі обырының даму қаупін арттырмайды. Бір жақты немесе жергілікті кеңею, патологиялық бөлінділер және өзек ішіндегі түзіліс мұқият бағалауды қажет етеді. Мұндай өзгерістер қатерсіз жағдайларда да кездеседі, сондықтан олар визуализация нәтижелерімен және қажет болған жағдайда биопсиямен анықталады.
Кеңейген өзектер кезінде УДЗ-де дәрігер нені бағалайды?
УДЗ кезінде өзгерген өзектердің орналасуы мен саны, олардың диаметрі мен қабырғалары, саңылауындағы заттар, өзекішілік түзілістің болуы және айналасындағы тіндердің жағдайы бағаланады.
Допплер өзекішілік компонентті бағалауға көмектеседі: табылған қан ағымы тіндік түзілімнің болу ықтималдығын арттырады
Қандай тексерулер қажет болуы мүмкін?
Егер өзектер кездейсоқ анықталып, ультрадыбыстық көрінісі қатерсіз болса, қосымша диагностика қажет болмауы мүмкін. Шағымдар болған жағдайда дәрігер жасына, бөлінділердің сипатына және тексеру нәтижелеріне байланысты сүт бездерін анықтау әдістерін таңдайды.
Патологиялық бөлінділер кезінде:
- 30 жасқа дейін әдетте бірінші әдіс ретінде УДЗ жүргізіледі;
- 30–39 жаста УДЗ, диагностикалық маммография немесе томосинтез қолданылады;
- 40 жастан бастап тексерудің негізін әдетте диагностикалық маммография немесе томосинтез құрайды, қажет болған жағдайда олар УДЗ-мен толықтырылады.
Егер өзектің ішінде күдікті тіндік компонент анықталса, биопсия қажет болуы мүмкін. УДЗ және маммография сақталып тұрған белгілерді түсіндірмеген жекелеген жағдайларда МРТ қолданылады.
Кеңейген өзектерді емдеу қажет пе?
Тактика себепке және шағымдарға байланысты. Егер тексеру нәтижесінде сүт өзектерінің эктазиясы расталса, емдеу әрдайым қажет бола бермейді.
Айқын шағымдар болмаса, бақылау жеткілікті. Тұрақты патологиялық бөлінділер, қайталанатын қабыну немесе консервативті еммен жойылмайтын басқа өзгерістер кезінде хирургиялық араласу қарастырылады.
Клиникалық көрінісі бар эктазия кезінде тірек беретін бюстгальтер және ауырсынуды басатын дәрілер көмектесуі мүмкін. Расталған бактериялық инфекция кезінде антибиотиктер тағайындалады, ал қалыптасқан абсцесс дренаждалады.
Егер себеп өзекішілік түзіліс болса, одан арғы әрекеттер оның түріне және биопсия нәтижесіне байланысты болады.
Сүт безі өзектерінің кеңеюіне қатысты жиі қойылатын сұрақтар
- Сүт безінде қанша өзек бар?
Нақты саны жоқ. Бір анатомиялық зерттеуде емізіктегі өзектердің орташа саны 17,5 болса, басқа зерттеуде медианасы — 23; бұл ретте емізіктердің 90%-дан астамының бетінде тек 5–9 тесік анықталған.
- Сүт безі өзектерінің эктазиясы дегеніміз не?
Емізік астындағы ірі өзектердің қатерсіз кеңеюі, ол көбінесе менопаузаға жақын кезеңде кездеседі.
- Тек бір сүт безінің өзектері кеңеюі мүмкін бе?
Иә. Бір жақты кеңею қатерсіз жағдайларда да болуы мүмкін. Дәрігер жергілікті асимметрияға, әсіресе бөлінділер, қабырғалардың өзгеруі немесе өзек ішінде заттар болған жағдайда көбірек назар аударады.
- Кеңейген өзектің диаметрі маңызды ма?
Иә, бірақ диагноз қоюға болатын әмбебап көрсеткіш жоқ. Әдебиетте асимметриялық дилатация деп көбінесе өзектің 2 мм-ден артық кеңеюін, ал оның ампулярлық бөлігінің 3 мм-ден артық кеңеюін атайды. Алайда өлшем әрқашан өзектің пішінімен, қабырғаларымен және ішіндегі заттармен бірге бағаланады.
Бионорика КАЗ ЖШС Медициналық менеджері,
Денсаулық сақтау саласындағы маман, Дәрігер
Қолданылған әдебиет тізімі:
- Маммология: ұлттық нұсқаулық / А.Д. Каприн, Н.И. Рожкова редакциясымен. — 2-басылым, қайта өңделген және толықтырылған. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2019. — 491 б.
- Заболотская Н.В. Маммологиядағы ультрадыбыстық зерттеу: дәрігерлерге арналған нұсқаулық. — М.: СТРОМ фирмасы, 2019. — 208 б.
- Белоненко Г.А., Аксенова Е.Г., Аксенов А.А. және т.б. Босанумен байланысты емес мастит. №61. — Киев: «АЗБУКА» баспасы, 2021. — 182 с.
- Белоненко Г.А., Гринцов А.Г., Осипов А.Г. және т.б. сүт безі өзектерінің қабыну ауруларын анықтау және емдеу ерекшеліктері. Хирургия. Н.И. Пирогов атындағы журнал. 2016; (11): 54–58.
- Mayo Clinic; Сүт безі өзектерінің эктазиясы.
Мәселе жайында толығырақ
