Сүт безі кистасы: себептері, белгілері, диагностикасы және емі

Сүт безіндегі киста — әртүрлі жастағы әйелдерде жиі кездесетін түзіліс. Көп жағдайда кисталар қатерсіз болса да, олар кәсіби қарауды, терең диагностика мен ағзадағы жүйелік процестерді түсінуді талап етеді.

Сүт безі кистасы деген не және неге пайда болады

Сүт безі кистасы дегеніміз не? Аурудың табиғатын түсіну үшін ағзаның морфологиясвн түсіну керек. Сүт безі — бұл сүт жолдары мен альвеолалардан тұратын, майлы және дәнекер тінмен қоршалған күрделі құрылым(строма). Сүт безінің кистасы — сүт жолының кеңеюі нәтижесінде пайда болатын қуысты түзіліс. Уақыт өте келе жол бітеліп, ішінде сұйықтық жиналады, соның нәтижесінде сұйыққа толы «қапшық» түзіледі. Кисталар немен қауіпті? Олар жайсыздық тудырады, ауырсыну береді, қозғалысты шектеуі мүмкін.

Сүт безі кистасының пайда болуының негізгі себептері

Егер сүт безінде киста пайда болса, оның туындау себептері көбінесе кешенді сипатта болады. Кисталар неге пайда болады? Бұл тіндердің гормондарға сезімталдығының, жасқа байланысты өзгерістердің және жеке анатомиялық ерекшеліктердің үйлесуіне байланысты болады.

Гормоналды ауытқулар негізгі факторлардың бірі ретінде

Сүт безінде кисталар неге пайда болады? Гормоналды өзгерістер негізгі факторлардың бірі болып саналады. Жалпы жағдайға репродуктивті өмірдің барлық кезеңдері әсер етеді: менархеден бастап менопаузаға дейін, соның ішінде жүктілік, лактация және гормон алмастыру терапиясы (ГАТ) препараттарын қабылдау. Егер гормоналды бұзылыс кистаның пайда болуына әкелсе, онда гормоналды бұқзылысты қалыпқа келтіру үшін фитоқұрамды препараттар тағайындалуы мүмкін.

Сүт безі тіндеріндегі жасқа байланысты өзгерістер

Кистозды түзілістер көбінесе менопаузаға дейінгі әйелдерде, әсіресе 35–50 жас аралығында анықталады. Одан кейін олар сирек кездеседі, дегенмен гормоналды терапия аясында сақталуы немесе қайта пайда болуы мүмкін.

Сүт безінің фиброзды-кистозды өзгерістері

Сүт безінде кисталар неге пайда болады? Көптеген жағдайларда олар фиброзды-кистозды үдерістердің көрінісі болып табылады. Бұл сүт безі тінінің кең таралған қатерсіз өзгерістері, олар ауырсынумен, сезімталдықпен, кернеу сезімімен қатар жүруі мүмкін.

Тіндердің құрылымы мен сезімталдығының жеке ерекшеліктері

Сүт безі тінінің көлеміне, орналасуына және сезімталдығына байланысты сүт безіндегі киста неге ауыратыны анықталады. Әйелдерге арналған өсімдік негізіндегі препарат — сүт безі кистасын емдеуге бола ма деген сұраққа жиі жауап. Фитоқұралдар гормоналды фонға оң әсер етіп, жағдайды жеңілдетуі мүмкін.

Сүт безі кистасының болуын көрсетуі мүмкін белгілер

Егер сүт безінде кисталар пайда болса, белгілері түзілістердің мөлшеріне, санына, орналасуына және етеккір циклімен байланысына байланысты болады.

1. Пальпация кезінде анықталатын түзіліс
   Сүт безіндегі киста салыстырмалы түрде айқын шекаралары бар дөңгелек немесе сопақша түйін ретінде сезіледі. Көбінесе ол қозғалмалы және ұстағанда тегіс болады, ал тығыздығы әртүрлі болуы мүмкін: жұмсақтан жеткілікті серпімдіге дейін.

2. Ауырсыну және кернеу сезімі
   Бұл түзілістің айналасындағы тіндерді созуымен байланысты.

3. Белгілердің циклділігі
   Қатерсіз кисталар мен фиброзды-кистозды өзгерістер үшін етеккір алдында шағымдардың күшеюі тән. Түзіліс айқынырақ сезілуі мүмкін, ал сүт безі — сезімтал әрі ауырсынатын болады.

4. Сүт безіндегі сезімдердің өзгеруі және емізіктен бөлінділер
   Кейде әйел тек жеке түйінді ғана емес, сонымен қатар жалпы ауырлықты, бұдырлықты немесе жоғары сезімталдықты байқайды. Сүт безінің ретроареолярлы кистасы емізіктен бөлінділердің пайда болуына себеп болуы мүмкін.

Киста белгілерсіз өтуі мүмкін бе

Сүт безіндегі ұсақ кисталар (диаметрі 5–10 мм дейін) көбінесе белгілерсіз өтеді. Олар пальпация кезінде анықталмайды және тек аспаптық әдістермен (УДЗ, маммография) анықталады.

Сүт безіндегі киста басқа түзілістерден несімен ерекшеленеді

Дифференциалды диагностика — тексерудің маңызды кезеңі. Тек тактильді сезімдерге сүйене отырып, сүт безінде кисталар не себептен пайда болғанын өз бетінше анықтау мүмкін емес.

Кистаның фиброаденомадан айырмашылығы

Сүт безіндегі киста қалай көрінеді? Бұл сұйықтыққа толы қуыс. Фиброаденома — қатерсіз ісік.

• Консистенциясы
  Киста көбінесе серпімді, бірақ ішкі қысым жоғары болғанда қатты болуы мүмкін. Фиброаденома әдетте тығыз және жоғары қозғалғыштыққа ие.

• Циклмен байланысы
  Көбінесе гормоналды ауытқулар сүт безі кистасының неге ауыратынын түсіндіреді. Фиброаденомалар, әдетте, тұрақты болады.

Кистаның қабынулық тығыздалудан айырмашылығы

Қабынулық инфильтрат (мастит) — бұл жедел үдеріс, ол классикалық триадамен жүреді: ауырсыну, ісіну, гиперемия. Киста кезінде ауырсыну сирек қызбамен және жалпы жағдайдың нашарлауымен қатар жүреді.

Неге тек сезім арқылы түзіліс түрін дәл анықтау мүмкін емес

Пальпация — субъективті әдіс. Қатты керілген киста тығыздығы бойынша қатерлі ісікке немесе фиброаденомаға еліктей алады. Сүт безі тіні терең орналасқан түйіндерді жасыруы мүмкін, және бұл — тиісті диагностикасыз сүт безі кистасының қауіптілігі.

Сүт безі кисталарының қандай түрлері бар

Кисталардың жіктелуі дәрігерге болжамды анықтауға және тактиканы таңдауға көмектеседі: динамикалық бақылаудан хирургиялық емдеуге дейін.

Жалғыз және көптік кисталар

• Сүт безінің солитарлы киста — бұл бір ғана ірі түзіліс. Егер сүт безінде солитарлы киста пайда болса, оның қауіптілігі неде? Ол көбінесе жайсыздық тудырса немесе үлкен көлемге жетсе, пункцияны талап етеді.
• Көптік кисталар (поликистоз) — бір немесе екі бездің бірнеше сегменттерінің зақымдалуы, жүйелік гормоналды теңгерімсіздіктің белгісі.

Кіші және ірі кисталар

• Микрокисталар
  Сүт безі кистасының өлшемі — 10 мм дейін. Пальпацияланбайды, аспаптық әдістермен анықталады.

• Макрокисталар
  Пальпация арқылы анықталатын ірі түзілістер. Сүт безінің көзге көрінетін асимметриясын тудыруы мүмкін.

Сүт безі кистасының қандай өлшемдері қауіпті екенін диагностикадан кейін маман анықтауы тиіс.

Қарапайым және күрделі кисталар

• Қарапайым
  Жұқа, тегіс қабырғалары және біртекті сұйықтықты құрамы бар. Олардың малигнизация қаупі (қатерлі ісікке айналу) нөлге жуық.

• Күрделі (атипиялық) кисталар
  Ішінде қалқалар, қабырға бойында өсінділер болады. Контурлары тегіс емес мұндай киста ерекше бақылауды талап етеді.

Ауырсынатын және белгілерсіз кисталар

Белгілерсіз кисталар жиі кездейсоқ анықталады және тек бақылауды қажет етуі мүмкін. Егер масталгия және мастопатия болса, сүт безі кистасы өмір сапасын төмендетеді.

Сүт безі кистасы кезінде қандай белгілерді елемеуге болмайды

Әрбір түзіліс жедел араласуды қажет етпейді, бірақ кейбір белгілер маммологқа шұғыл қаралу қажеттігін көрсетеді.

1. Өсу динамикасы
   Егер сіз пальпация кезінде анықтаған түзіліс бір цикл ішінде айтарлықтай ұлғайса — бұл жоспардан тыс УДЗ жасауға себеп.

2. Ауырсыну қарқындылығы
   Сүт безі кисталарының қалай ауыратыны маңызды. Айқын масталгия, етеккір басталғаннан кейін де басылмаса немесе ұйқыға кедергі келтірсе, маманның бағалауын қажет етеді.

3. Қабыну белгілері
   Тығыздалу үстіндегі терінің қызаруы, жергілікті температураның жоғарылауы және айқын ісіну — инфекция қосылған жағдайда сүт безі кистасының қауіптілігін көрсетеді.

4. Көзге көрінетін өзгерістер
   Терінің тартылуы, «лимон қабығы» әсері, пішінінің өзгеруі, емізіктен ерекше бөлінділер (әсіресе қанды немесе янтарь-сары) органикалық патологияны жоққа шығаруды талап етеді.

5. Лимфа түйіндерінің реакциясы
   Қолтық астындағы лимфа түйіндерінің ұлғаюы және ауырсынуы без тіндеріндегі белсенді үдерістермен жиі қатар жүреді.

Дәрігер сүт безі кистасын қалай растайды

1. Пальпация — алғашқы кезең. Бірақ есіңізде болсын: тіпті тәжірибелі дәрігер де тек ұстау арқылы сүт безі кистасын қатерлі ісіктен қалай ажырату керектігін айта алмайды.
2. УДЗ — 40 жасқа дейінгі әйелдер үшін негізгі құрал.
3. Маммография — 40 жастан асқан пациенттерде микрокальцинаттарды анықтау үшін қажет.
4. Пункция (ТАБ) — егер түзіліс ірі болса немесе ішінде қалқалар, өсінділер болса жүргізіледі. Сүт безіндегі кистаны алып тастау керек пе? Иә, егер пункция диагностикалық мақсатта да қажет болса.

Сүт безі кистасын әрқашан емдеу керек пе және қандай емдеу әдістері көрсетілім бойынша қолданылады

Сіздің жағдайда сүт безі кистасын емдеу керек пе — мұны тек дәрігер анықтайды. Тактика клиникалық көрініске байланысты.

• Бақылау
  Егер киста тұрақты болса, ауырмаса және УДЗ деректері бойынша қарапайым киста ретінде жіктелсе.

• Пункция
  Бұл егер түзіліс үлкен болса, ауырсыну мен жайсыздық тудырса, сүт безі кистасын емдеудің тәсілі.

• Қосымша терапия
  Егер сүт безі кистасының қабынуын азайту қажет болса немесе гормоналды мәселелер байқалса қолданылады. Дәрігер пролактин деңгейін, қалқанша безін немесе метаболикалық бұзылыстарды түзетуге бағытталған ем тағайындауы мүмкін.

Сүт безі кистасы кезінде бақылау қалай жүргізіледі

Бақылау — киста өздігінен кетеді ме деп күту емес, бұл белсенді мониторинг.

Бақылау УДЗ әдетте әр 6–12 ай сайын, циклдің 5–11 күніне тағайындалады. Маммолог қабылдауына қалай дайындалу керек? Ауырсынудың уақыт өте өзгеретінін бақылау маңызды. Егер жеңілдеу болмаса немесе киста үнемі қайталанса, дәрігер ем тактикасын өзгертіп, қажет болса операцияға дейін баруы мүмкін.

Сүт безі кистасы кезінде дәрігер кеңесінсіз не істеуге болмайды

Сүт безі патологияларында өзін-өзі емдеу — жоғары қауіп аймағы. Сүт безі кистасы кезінде не істеуге болмайды?

• Монша, сауна және ыстық компресстерді ұмытыңыз. Жылу тыныш кистаны іріңді ошаққа айналдыруы мүмкін.
• Қарқынды массаж сүт безі кистасында қарсы көрсетілген, себебі тіндердің жарақаттануына әкелуі мүмкін.
• Халықтық емдер — сүт безі кистасы кезінде қолдануға болмайтын нәрсе. Дәл диагнозсыз түрлі тұнбалар мен компресстерді қолдану — уақыт жоғалту және жанама әсерлер қаупі.

Сүт безі кистасы бар әйелдер үшін алдын алу және сүт безі денсаулығын бақылау туралы нені білу маңызды

Кистозды түзілістер жиі белгілерсіз өтетіндіктен, олардың дамуын кәсіби тексерусіз бақылау мүмкін емес, және бұл — сүт безі кистасының қауіпті тұстарының бірі. Гинеколог немесе маммолог тек сүт безіндегі түйінді ғана емес, сонымен қатар кіші жамбас ағзаларының жағдайын, циклді және жалпы эндокриндік жүйені бағалайды.

Неге сүт безіндегі кез келген өзгерістер назар аударуды талап етеді

Кез келген өзгеріс — жаңа тығыздықтың пайда болуынан бастап сезімталдықтың өзгеруіне дейін — аспаптық растауды талап етеді. Дифференциалды диагностика тек қабылдауда мүмкін. Субъективті сезімдер арқылы ісік пе әлде сүт безі кистасы ма, оның пайда болу себептерін және ем тактикасын анықтау мүмкін емес.