Сүт безіндегі тығыздалу: киста, фиброаденома немесе басқа нәрсе ме?

Егер өзін-өзі тексеру кезінде немесе дәрігерге қаралу барысында сүт безінде тығыздалу анықталса, ол міндетті түрде диагностикадан өтуді қажет етеді. Сүт безіндегі әртүрлі тығыздалуларды ажырату маңызды: функционалдық бұзылыстар, қатерсіз немесе қатерлі ісіктер.

Сүт безіндегі тығыздалу әрқашан ауыр ауруды білдіре ме

Сүт безі тініндегі тығыздалулардың 80%-ға дейіні қатерсіз болып келеді. Алайда сүт безіндегі кез келген түйін — дәрігерге қаралуға себеп, себебі тек пальпация арқылы қатерлі үдерісті жоққа шығару мүмкін емес.

Сүт безінде қандай тығыздалулар жиі кездеседі

Сүт безіндегі тығыздалу — бұл не болуы мүмкін?

• Сүт безінің кистасы
  Сұйықтыққа толы қуыc, сүт өзектерінің кеңеюі салдарынан пайда болады. Дөңгелек немесе сопақ пішінді, бір немесе бірнеше болуы мүмкін.

• Сүт безінің фиброаденомасы
  Әйелдердегі қатерсіз түзіліс, безді және дәнекер тіннен тұрады. Шекарасы анық, қозғалмалы («қалқып жүрген» симптомы).

• Фиброзды-кистозды өзгерістер (ФКӨ)
  Әртекті жағдайлар тобы, эпителий мен дәнекер тіннің арақатынасының бұзылуы. Дұрыс таңдалған әйелдерге арналған препарат сүт безіндегі түйінді жоюға көмектеседі.

• Жергілікті гормоналдық өзгерістер
  Эстроген мен прогестерон теңгерімінің бұзылуы аясында дамитын ошақты мастопатия. Без тіні циклге сезімтал болып, тығыздалу ауырады. Емдеуде гормоналдық бұзылысты қалыпқа келтіру қажет.

• Липома және басқа қатерсіз түзілістер
  Сүт безіндегі майлы түйін жұмсақ болады және гормондармен байланысты емес. Сондай-ақ атеромалар (май бездерінің кисталары) және өзектердегі папилломалар кездеседі.

• Қабыну өзгерістері және лактация
  Емізу кезінде сүт безінде қатты түйін болса, бұл көбіне лактостаз (сүттің іркілуі) немесе мастит (инфекциялық қабыну, тығыздалумен және дене қызуымен бірге жүреді).

• Жарақаттан кейінгі өзгерістер
  Операциядан немесе соққыдан кейін пайда болған тығыздалу бұл олеогранулема немесе майлы некроз болуы мүмкін.

• Қатерлі түзілістер
  Шекарасы анық емес, қозғалмайды, терімен жабысып тұрады. Ерте кезеңде ауырсынусыз болуы мүмкін.

Сүт безіндегі тығыздалудың себептері

Қатерсіз тығыздалулардың негізгі себебі гормоналдық теңгерімсіздік, әсіресе — гиперпролактинемия. Пролактиннің жоғарылауы тіндердің ісінуіне және өзектердің кеңеюіне әкеледі, бұл қыздарда тығыздалу, ауырсыну, сүт безінің керілуімен көрінеді.

Тығыздалу ауырсынумен немесе ауырсынусыз болуы мүмкін бе

Ауырсынатын тығыздалу көбіне қабыну процестерімен, лактостазбен немесе кистаның капсуласының керілуімен байланысты. Ал ауырсынусыз «түйіршік» тәрізді тығыздалу қатерсіз де, ерте кезеңдегі қатерлі де болуы мүмкін.

Неліктен сипап көру арқылы нақты анықтау мүмкін емес

Пальпация арқылы тығыз кистаны, фиброаденоманы немесе инфильтративті қатерлі ісікті ажырату мүмкін емес, ол үлкен болсын, кіші болсын. Тек аспаптық зерттеулер тін құрылымын, қан ағымын және микрокальцинаттарды нақты бағалауға мүмкіндік береді.

Сүт безіндегі қандай тығыздалулар ерекше алаңдатады

1. Кішкентай тығыздалу қысқа уақытта тез үлкейіп кетсе.
2. Ұстағанда қатты сезілетін, пальпацияда қозғалмайтын түйін.
3. Сүт безі пішінінің немесе қалыпты шекарасының өзгеруі.
4. Сүт безіндегі тығыздалудың сипаты қандай? Терінің шұңқырлануы, «апельсин қабығы» симптомы, емізік ұшының өзгеруі — қауіпті белгі.
5. Жергілікті терінің қызаруы, айқын ісіну және дене қызуының көтерілуі.
6. Емізік ұшынан қанды, сарғыш немесе серозды бөліністердің шығуы.
7. Қолтық маңындағы лимфа түйіндерінің тығыз болуы, ұлғаюы немесе ауырсынуы.
8. Циклге байланысты емес ауырсынатын түйін.

Қашан маммологқа қаралу керек

• Шұғыл (1–2 күн ішінде)
  Қабыну белгілері немесе қанды бөліністер болған кезде.

• Жоспарлы түрде
  Сүт безінде кез келген қатты тығыздалу анықталса. Қаралу үшін ең қолайлы уақыт — циклдің 5–12 күні.

Дәрігер сүт безіндегі тығыздалудың нақты не екенін қалай анықтайды

1. Қарау және пальпация
   Маммолог сүт бездерінің симметриясын, тері жағдайын және лимфа түйіндерін, түйіннің консистенциясы мен қозғалғыштығын бағалайды.

2. УДЗ
   40 жасқа дейінгі негізгі бастапқы диагностика әдісі, сұйықтыққа толы құрылымдарды (кисталарды) тығыз түзілістерден ажыратуға мүмкіндік береді.

3. Маммография
   40 жастан асқан әйелдерге немесе микрокальцинаттарға күдік болғанда тағайындалады.

4. Қосымша зерттеулер
   Контрастпен МРТ импланттар немесе тыртықтар болған жағдайда қажет болуы мүмкін.

5. Пункция немесе биопсия
   Егер түзіліс күмәнді сипаттамаларға ие болса (BI-RADS 4–5 шкаласы), жүргізіледі.

Тығыздалу анықталса, не істеуге болмайды

Сүт безі аймағын қыздыруға, спиртті компресстер қолдануға, ішін сығып шығаруға тырысуға, өзін-өзі емдеуге қатаң тыйым салынады.

Маммологтың қабылдауына дейінгі әрекеттер

Дәрігерге барғанға дейін жиі сипап, тіндерді жарақаттамай, бақылау ұстанымын сақтау керек.

• Сүт безіндегі түйіндердің көлемі өзгере ме, ауырсыну өзгере ме соны бақылаңыз.
• Соңғы етеккір күнін белгілеңіз.
• Ауырсыну сипатын, бөліністердің бар-жоғын және сезімдердің физикалық жүктемемен немесе күйзеліспен байланысын есте сақтаңыз.

Уақытылы диагностика және гормоналды фонды түзету сүт бездерінің денсаулығын сақтауға мүмкіндік береді.