Науқастарға арналған BI-RADS шкаласы: УДЗ немесе маммография қорытындысындағы сандар нені білдіреді

Сүт бездерінің УДЗ, маммография немесе МРТ қорытындысында BI-RADS санаты көрсетілуі мүмкін. Бұл не?

Бұл сүт бездерін бейнелеу арқылы жүргізілетін диагностикалық зерттеулер нәтижелерін сипаттаудың стандартталған жүйесі, ол дәрігерге анықталған өзгерістердің сипатын қысқаша бағалауға және әрі қарайғы тактиканы анықтауға көмектеседі.

BI-RADS жіктемесі өз алдына жеке диагноз болып саналмайды. Ол мамандарға қорытындыны тезірек түсінуге, маммография нәтижелерін бірдей қағидалар бойынша түсіндіруге және әртүрлі түсіндіру қаупін азайтуға мүмкіндік береді.

Науқас үшін де бұл маңызды: BI-RADS шкаласы анықталған өзгеріске қаншалықты көңіл бөлу қажет екенін және келесі қандай қадам жасалуы керектігін көрсетеді.

Сондай-ақ оқыңыз: Сүт безі ауруларын диагностикалау әдістері

Қарапайым тілмен айтқанда BI-RADS дегеніміз не?

BI-RADS, Breast Imaging Reporting and Data System — сүт бездерін бейнелеу нәтижелерін есепке алу және сипаттау жүйесі.

Бірыңғай шкалада 0-ден 6-ға дейінгі санаттар бар. Әр санат үш практикалық сұраққа жауап береді:

• қорытынды жасау үшін деректер жеткілікті ме;
• анықталған өзгеріс қатерсіз бе әлде күмәнді ме;
• әрі қарай әдетте қандай қадамдар жасалады.

Маңызды: BI-RADS жіктемесі дәрігердің кеңесін алмастырмайды. Санат әрі қарайғы тактиканы таңдауға көмектеседі, бірақ соңғы шешім науқастың жасын, шағымдарын, отбасылық анамнезін, алдыңғы зерттеу нәтижелерін және дәрігердің тексеру қорытындысын ескере отырып қабылданады.

Санат	Қарапайым тілмен нені білдіреді	Қатерлі ісік қаупі	Әдетте не ұсынылады
BI-RADS 0	Зерттеу толық емес, дәрігерге қосымша мәліметтер қажет	—	Қосымша суреттер түсіру, УДЗ немесе МРТ жасау
BI-RADS 1	Барлығы қалыпты, ешқандай өзгеріс анықталған жоқ	Өте төмен	Жас ерекшелігіне сәйкес жоспарлы скрининг
BI-RADS 2	Қатерсіз өзгерістер анықталды: мысалы, кисталар, фиброаденомалар, қатерсіз кальцинаттар	Өте төмен, 2%-дан аз	Жас ерекшелігіне сәйкес бақылау
BI-RADS 3	Өзгеріс үлкен ықтималдықпен қатерсіз көрінеді	Төмен, 2%-дан аз	Бақылау мақсатындағы қайта тексеру, әдетте 6 айдан кейін
BI-RADS 4A	Күмәнді аймақ бар, бірақ күдік деңгейі төмен	2–10%	Биопсия
BI-RADS 4B	Күдік деңгейі орташа	10–50%	Биопсия
BI-RADS 4C	Күдік деңгейі жоғары	50–95%	Биопсия
BI-RADS 5	Өзгеріс қатерлі ісікке өте күмәнді	Өте жоғары, 95%-дан жоғары	Биопсия және нәтижесіне қарай әрі қарай емдеу
BI-RADS 6	Қатерлі ісік бұған дейін биопсия арқылы расталған	—	Онкологтың ем жоспарына сәйкес емдеу

BI-RADS санаттары: әр сан нені білдіреді

Маммография жүргізілгеннен кейін, нәтижелерді BI-RADS жүйесі бойынша түсіндіру анықталған өзгеріске қатысты күдік деңгейін көрсетеді.

Науқастарды жиі алаңдататын маңызды жайттар

Бір зерттеу суреті әрқалай бағалануы мүмкін. Маммографиядағы BI-RADS шкаласы қорытындыны стандарттағанымен, маман бәрібір көптеген ерекшеліктерді талдайды: түзілістің пішінін, шекарасын, тығыздығын, кальцинаттарды, УДЗ-дегі қан ағымын, сондай-ақ алдыңғы зерттеулермен салыстырғандағы айырмашылықтарды.

Шекаралық жағдайларда бір дәрігер BI-RADS 3, ал екіншісі BI-RADS 4A деп бағалауы мүмкін. Бұл міндетті түрде қателік емес, тек сақтық деңгейінің әртүрлі екенін білдіреді.

Қорытындыда жиі кездесетін тағы бір тіркес — «сүт безі тінінің тығыздығы жоғары». Бұл маммографияда көрінетін безді, фиброзды және май тіндерінің арақатынасын сипаттайды. Мұндай жағдайда бирадс шкаласын дұрыс қолдану қиын болуы мүмкін, сондықтан дәрігер қосымша УДЗ немесе МРТ ұсынуы ықтимал.

Жас және гормондық фон да зерттеу кезінде сүт безінің көрінісіне әсер етеді. Жас әйелдерде сүт безі тіні көбіне тығыз болады, сондықтан маммографияның ақпараттылығы төмендеуі мүмкін. Бирадс бойынша бағалау кезінде УДЗ кисталарды, фиброаденомаларды және басқа да ошақты өзгерістерді анықтауда тиімдірек. 40 жастан кейін маммография негізгі скрининг әдісі болып саналады, ал УДЗ қосымша зерттеу ретінде қолданылады.

Етеккір циклі де маңызды. Етеккір алдында сүт безі ісінуі, ауыруы және сезімталдығының артуы мүмкін. Сондықтан жоспарлы тексеруді циклдің бірінші кезеңінде — етеккір басталғаннан кейін шамамен 5–12-күндері жүргізген ыңғайлы.

Жүктілік және бала емізу кезінде сүт безінде белсенді өзгерістер жүреді: безді тіннің көлемі ұлғаяды, сүт өзектері өзгереді, лактостаз, мастит, кисталар немесе галактоцеле пайда болуы мүмкін. Осы өзгерістерге байланысты зерттеу нәтижелерін түсіндіру қиындайды. Бірақ кез келген жаңа тығыздалу, белгілі бір жердегі ауырсыну, қызару, дене қызуының көтерілуі немесе емізіктен қанды бөлінді шығуы міндетті түрде дәрігердің кеңесін қажет етеді.

Егер қорытынды алаңдаушылық тудырса немесе ұсыныстар түсініксіз болса, екінші пікір алу орынды. Бұл бирадс санатының дұрыс қойылғанына және әрі қарайғы тактиканың дұрыс таңдалғанына көз жеткізуге көмектеседі. Ол үшін сүт безі ауруларын диагностикалауға маманданған дәрігерге жүгінген жөн. ол тек жаңа қорытындыны ғана емес, алдыңғы суреттерді, УДЗ, маммография немесе МРТ нәтижелерін де бағалай алады.

Қорытындыда кездесетін тіркестердің қарапайым түсіндірмесі

BI-RADS 2

Дәрігер қатерсіз өзгерістерді анықтады. Әдетте шұғыл қосымша тексеру қажет емес, бірақ жоспарлы скринингті жалғастыру маңызды.

BI-RADS 3, 6 айдан кейін бақылау

Анықталған өзгеріс үлкен ықтималдықпен қатерсіз көрінеді. Оның үлкеймегеніне және өзгермегеніне көз жеткізу үшін бақылау қажет.

BI-RADS 4B, трепан-биопсия жасау ұсынылады

Орташа күдік тудыратын аймақ анықталған. Бұл қатерлі ісік диагнозы қойылды дегенді білдірмейді, бірақ өзгерістің табиғатын нақты анықтау үшін биопсия қажет.

BI-RADS 0, қосымша тексеру ұсынылады

Маммография жасалды, бірақ нәтижелер әлі толық емес. Қосымша суреттер түсіру, УДЗ немесе МРТ жасау немесе салыстыру үшін бұрынғы зерттеу нәтижелерін ұсыну қажет.

Сүт безі тінінің тығыздығы жоғары

Бұл ауру емес, сүт безі құрылымының сипаттамасы. Мұндай ерекшелік маммографияның ақпараттылығын төмендетуі мүмкін, сондықтан қорытындыны нақтылау үшін қосымша зерттеу әдісі қажет болуы мүмкін.

Қорытындыны алғаннан кейін не істеу керек?

Әрі қарайғы әрекеттер алынған BI-RADS санатына және дәрігердің ұсынымдарына байланысты.

• BI-RADS 0: қосымша тексеруден өтіңіз. Әзірге мәлімет жеткіліксіз, сондықтан соңғы қорытынды жасауға ерте.
• BI-RADS 1–2: жас ерекшелігіне және жеке қауіп факторларына сәйкес жоспарлы скринингті жалғастырыңыз. Егер жаңа шағымдар пайда болса — тығыздалу, емізіктен бөлінді шығуы, терінің тартылуы немесе сүт безінің белгілі бір жерінің ауыруы — жоспарлы тексеруді күтпей-ақ дәрігерге қаралыңыз.
• BI-RADS 3: белгіленген мерзімде бақылау тексеруінен өтіңіз.
• BI-RADS 4A, 4B, 4C: дәрігермен биопсия жүргізу қажеттілігін талқылаңыз. Биопсия тіннің нақты қорытындысын алуға мүмкіндік береді.
• BI-RADS 5: биопсия мен бейінді маманның кеңесін кейінге қалдырмаңыз.
• BI-RADS 6: онколог жасаған емдеу және бақылау жоспарын ұстаныңыз.

Сондай-ақ оқыңыз: Маммологтың қабылдауына қалай дайындалуға болады және маңызды сұрақтарды ұмытпау жолдары

Қорытынды

Маммография жүргізілгеннен кейін бирадс шкаласы зерттеу нәтижесін және келесі қандай қадам жасау керектігін түсінуге көмектеседі. Қорытындыдағы сан үрейге себеп болмауы керек, бірақ оны елемеуге де болмайды.

Санат неғұрлым түсінікті әрі ұсынымдар неғұрлым нақты болса, соғұрлым жағдайды сабырмен қабылдап, артық уайымсыз дұрыс әрекет ету оңай болады.